Quy định bảo trì hệ thống PCCC mới nhất 2026

Một hệ thống PCCC được lắp đặt đúng tiêu chuẩn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được bảo trì, bảo dưỡng đúng quy định trong suốt vòng đời sử dụng. Với các nhà máy, công trình và chủ đầu tư tại khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên, việc nắm rõ quy định bảo trì hệ thống PCCC không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở để lập kế hoạch bảo trì, dự trù vật tư thay thế và tránh gián đoạn vận hành khi có kiểm tra từ cơ quan chức năng.

Bài viết này tổng hợp quy định chung về bảo trì, bảo dưỡng hệ thống PCCC, đi sâu vào phần bảo trì đường ống PCCC, các hạng mục thường bị bỏ sót trong các kế hoạch bảo trì, và gợi ý cách lựa chọn vật tư thay thế phù hợp.

Lưu ý quan trọng: Kể từ ngày 01/7/2025, việc quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được thực hiện theo Thông tư 36/2025/TT-BCA (thay thế Thông tư 17/2021/TT-BCA đã hết hiệu lực), hướng dẫn chi tiết Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Các nội dung pháp lý trong bài được cập nhật theo văn bản này; doanh nghiệp nên đối chiếu thêm với văn bản gốc hoặc đơn vị tư vấn PCCC có thẩm quyền trước khi áp dụng cho từng công trình cụ thể.

1. Vì sao cần bảo trì hệ thống PCCC định kỳ?

Hệ thống PCCC (đường ống, van, máy bơm, sprinkler, tủ báo cháy, đèn sự cố…) hoạt động trong điều kiện gần như “chờ sẵn” phần lớn thời gian, chỉ vận hành thực sự khi có sự cố. Đây cũng là lý do khiến các hư hỏng như ăn mòn đường ống, rò rỉ van, mất áp lực… rất khó phát hiện nếu không kiểm tra định kỳ.

Bảo trì hệ thống PCCC định kỳ giúp:

• Đảm bảo hệ thống sẵn sàng hoạt động đúng công suất khi xảy ra cháy nổ.
• Phát hiện sớm hư hỏng, ăn mòn, rò rỉ trước khi trở thành sự cố nghiêm trọng.
• Đáp ứng yêu cầu của cơ quan Cảnh sát PCCC trong các đợt kiểm tra, nghiệm thu.
• Kéo dài tuổi thọ đường ống, van và thiết bị, giảm chi phí thay thế đột xuất.
• Có đầy đủ hồ sơ, nhật ký bảo trì phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và bảo hiểm công trình.

2. Quy định chung về bảo trì, bảo dưỡng hệ thống PCCC

Ai có trách nhiệm bảo trì hệ thống PCCC?

Theo quy định hiện hành, người đứng đầu cơ sở (chủ đầu tư, ban quản lý tòa nhà, doanh nghiệp sản xuất…) chịu trách nhiệm tổ chức quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện, hệ thống PCCC tại cơ sở của mình. Cụ thể, trách nhiệm này thường được phân chia như sau:

• Người đứng đầu cơ sở / chủ đầu tư: chịu trách nhiệm chung, bố trí kinh phí, phê duyệt kế hoạch bảo trì.
• Người được giao quản lý phương tiện PCCC: thực hiện bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên (hàng ngày, trước/trong/sau khi sử dụng).
• Đơn vị bảo trì có chuyên môn: thực hiện bảo dưỡng định kỳ theo chu kỳ tháng/quý/năm, đặc biệt với các hệ thống kỹ thuật phức tạp (máy bơm, hệ thống báo cháy, đường ống chịu áp).

Khi nào cần kiểm tra, bảo trì hệ thống PCCC?

Việc kiểm tra, bảo trì hệ thống PCCC được thực hiện theo hai hình thức:

• Bảo quản, bảo dưỡng thường xuyên: thực hiện hàng ngày hoặc trước, trong và sau mỗi lần sử dụng phương tiện, do người được giao quản lý trực tiếp thực hiện.
• Bảo dưỡng định kỳ: thực hiện theo chu kỳ tháng, quý, năm tùy loại thiết bị, dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất và các phụ lục kỹ thuật kèm theo Thông tư 36/2025/TT-BCA (Phụ lục V quy định cụ thể việc bảo quản, bảo dưỡng thiết bị báo cháy, hệ thống chữa cháy, đèn chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn).

Chu kỳ bảo trì hệ thống PCCC cụ thể cho từng loại thiết bị (bình chữa cháy, đầu báo cháy, sprinkler, máy bơm…) cần được xác định dựa trên: hướng dẫn của nhà sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng cho hệ thống đó và Phụ lục V, Thông tư 36/2025/TT-BCA. Doanh nghiệp nên làm việc cùng đơn vị bảo trì PCCC có chuyên môn để lập lịch bảo trì chi tiết, phù hợp với đặc thù công trình thay vì áp dụng một chu kỳ chung cho toàn bộ hệ thống.

Hồ sơ cần lưu sau khi bảo trì hệ thống

Sau mỗi lần bảo quản, bảo dưỡng, kết quả cần được ghi nhận đầy đủ để phục vụ công tác quản lý và kiểm tra. Hồ sơ bảo trì hệ thống PCCC thường bao gồm:

• Sổ theo dõi phương tiện, hệ thống PCCC (ghi nhận từng lần bảo dưỡng).
• Biên bản kiểm tra tình trạng thiết bị trước và sau bảo trì.
• Danh mục hạng mục đã sửa chữa, thay thế (nếu có).
• Chứng từ, hóa đơn vật tư thay thế kèm CO, CQ (nếu có yêu cầu).
• Báo cáo tổng hợp công tác PCCC của cơ sở theo mẫu quy định, nộp khi có yêu cầu từ cơ quan chức năng.

3. Quy định bảo trì hệ thống đường ống PCCC

Đường ống là “xương sống” của hệ thống chữa cháy, dẫn nước hoặc chất chữa cháy từ nguồn đến sprinkler, họng nước chữa cháy. Đường ống hư hỏng dù chỉ ở một điểm cũng có thể khiến toàn hệ thống mất áp lực khi cần sử dụng. Đây là lý do bảo trì đường ống PCCC cần được thực hiện kỹ lưỡng, không chỉ dừng ở kiểm tra bề mặt.

Kiểm tra tình trạng đường ống PCCC

Khi kiểm tra đường ống PCCC, cần đánh giá các dấu hiệu sau:

• Ăn mòn: đặc biệt tại các vị trí tiếp xúc với môi trường ẩm, hóa chất hoặc đường ống chôn ngầm.
• Rỉ sét: thường xuất hiện ở đường ống thép đen, mối hàn, khu vực bong tróc lớp sơn/mạ bảo vệ.
• Biến dạng: ống bị móp, cong vênh do va đập hoặc chịu tải trọng không đúng thiết kế.
• Rò rỉ: tại thân ống, mối nối ren, mối hàn hoặc mặt bích.
• Hư hỏng mối nối: ren bị mòn, gioăng lão hóa, bu lông mặt bích lỏng hoặc gỉ.

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu này giúp xử lý cục bộ trước khi phải thay thế toàn tuyến ống. Nếu công trình cần tham khảo quy cách, vật liệu và tiêu chuẩn áp dụng cho đường ống PCCC, có thể xem thêm tại bài viết Tiêu chuẩn đường ống PCCC trong công trình xây dựng.

Kiểm tra van và phụ kiện đường ống

Van và phụ kiện (co, tê, giảm, mặt bích, khớp nối…) là những điểm chịu áp lực và ma sát nhiều nhất trong hệ thống đường ống. Khi bảo trì, cần kiểm tra:

• Khả năng đóng/mở của van (van cổng, van bướm, van một chiều…) có bị kẹt, khó thao tác không.
• Tình trạng gioăng làm kín tại thân van, có dấu hiệu rò rỉ hay không.
• Độ chặt của các mối nối ren, mặt bích tại vị trí lắp phụ kiện.
• Vật liệu van/phụ kiện có còn phù hợp với môi chất và áp suất vận hành hiện tại hay không.

Kiểm tra giá đỡ và hệ thống treo

Giá đỡ, kẹp treo đường ống đảm bảo đường ống không bị võng, rung lắc hoặc va chạm gây nứt mối hàn. Khi bảo trì cần kiểm tra:

• Độ chắc chắn của giá đỡ, kẹp treo, bu lông neo.
• Khoảng cách giữa các điểm treo có còn phù hợp với tải trọng đường ống hay không.
• Dấu hiệu gỉ sét, ăn mòn tại giá đỡ bằng kim loại.
• Độ võng bất thường của đường ống giữa hai điểm treo liền kề.

Kiểm tra áp lực và độ kín đường ống

Đây là bước quan trọng để xác nhận hệ thống đường ống có đảm bảo hoạt động đúng thiết kế hay không:

• Thử áp lực đường ống theo áp suất làm việc và áp suất thử quy định cho từng loại hệ thống.
• Kiểm tra độ sụt áp trong thời gian thử để phát hiện rò rỉ ẩn (tại mối hàn, ren, gioăng).
• Đối chiếu kết quả thử áp với hồ sơ thiết kế và lần thử trước đó để đánh giá xu hướng xuống cấp của hệ thống.

Khi nào cần sửa chữa hoặc thay mới đường ống PCCC?

Không phải hư hỏng nào cũng cần thay mới toàn bộ tuyến ống. Về nguyên tắc:

• Sửa chữa cục bộ khi hư hỏng khu trú (một đoạn ống, một mối nối, một van) và phần còn lại vẫn đảm bảo chất lượng.
• Thay mới đoạn ống hoặc toàn tuyến khi ăn mòn/rỉ sét lan rộng, đường ống không còn đảm bảo áp lực làm việc, hoặc chi phí sửa chữa nhiều lần không còn hiệu quả so với thay mới.

Xem thêm các sản phẩm từ An Hi – Các loại đường ống PCCC phổ biến hiện nay

4. Bảo trì các thiết bị khác trong hệ thống PCCC

Ngoài đường ống, một hệ thống PCCC hoàn chỉnh còn bao gồm nhiều nhóm thiết bị khác cần được bảo trì đồng bộ.

Bảo trì hệ thống báo cháy

Bao gồm đầu báo khói, đầu báo nhiệt, tủ trung tâm báo cháy, chuông, còi, đèn báo. Việc bảo trì cần kiểm tra khả năng nhận tín hiệu, độ nhạy của đầu báo, tình trạng dây tín hiệu và nguồn điện dự phòng, thực hiện theo hướng dẫn nhà sản xuất và các quy định kỹ thuật hiện hành.

Bảo trì máy bơm và hệ thống chữa cháy

Máy bơm chữa cháy (bơm điện, bơm diesel, bơm bù áp) cần được chạy thử định kỳ để đảm bảo khởi động tức thời khi có sự cố. Bảo trì bao gồm kiểm tra động cơ, hệ thống điện điều khiển, van một chiều, đồng hồ áp lực và nhiên liệu (đối với bơm diesel).

Bảo trì sprinkler và họng nước chữa cháy

Đầu phun sprinkler cần được kiểm tra không bị che chắn, tắc nghẽn hoặc hư hỏng bầu thủy tinh/cầu chì nhiệt. Họng nước chữa cháy (trong nhà, ngoài nhà) cần kiểm tra van khóa, đầu nối, cuộn vòi và lăng phun luôn trong trạng thái sẵn sàng sử dụng.

Bảo trì đèn sự cố và đèn thoát nạn

Đèn chỉ dẫn thoát nạn (đèn Exit) và đèn chiếu sáng sự cố cần được kiểm tra khả năng tự động chuyển nguồn khi mất điện, thời lượng chiếu sáng và tình trạng pin/ắc quy, đảm bảo hoạt động ổn định trong suốt thời gian sơ tán theo thiết kế.

5. Quy trình bảo trì hệ thống đường ống PCCC

Một quy trình bảo trì đường ống PCCC bài bản thường gồm các bước sau:

1. Khảo sát hiện trạng: thu thập hồ sơ thiết kế, lịch sử bảo trì trước đó, xác định phạm vi tuyến ống cần kiểm tra.
2. Kiểm tra đường ống và phụ kiện: đánh giá trực quan tình trạng ăn mòn, rỉ sét, biến dạng, mối nối như đã nêu ở phần trên.
3. Kiểm tra áp lực: thử áp lực và độ kín của tuyến ống theo thông số thiết kế.
4. Phát hiện và xử lý sự cố: khoanh vùng các điểm rò rỉ, hư hỏng, lên phương án xử lý phù hợp.
5. Thay thế hạng mục xuống cấp: thay đoạn ống, van, phụ kiện hoặc giá đỡ không còn đảm bảo yêu cầu kỹ thuật.
6. Chạy thử hệ thống: vận hành thử toàn tuyến sau khi sửa chữa/thay thế để xác nhận hệ thống hoạt động ổn định.
7. Lập hồ sơ bảo trì: ghi nhận đầy đủ kết quả kiểm tra, hạng mục đã xử lý vào sổ theo dõi và lưu trữ theo quy định.

6. Dấu hiệu cho thấy đường ống PCCC cần được thay thế

Trong quá trình bảo trì, nếu đường ống PCCC xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, cần lên kế hoạch thay thế thay vì tiếp tục sửa chữa cục bộ:

• Rỉ sét, ăn mòn nghiêm trọng trên diện rộng của tuyến ống.
• Rò rỉ tái diễn nhiều lần dù đã sửa chữa.
• Không đảm bảo áp lực làm việc theo yêu cầu thiết kế hệ thống.
• Đường ống biến dạng, móp méo ảnh hưởng đến tiết diện dòng chảy.
• Mối nối, ren, mặt bích xuống cấp, không còn đảm bảo độ kín khít.
• Vật liệu, quy cách đường ống không còn phù hợp với hệ thống hiện tại (thay đổi công năng công trình, nâng cấp áp lực hệ thống…).

Nếu công trình cần kiểm tra lại các nhóm phụ kiện đường ống trước khi quyết định thay thế, có thể tham khảo danh mục phụ kiện đường ống PCCC tại An Hi.

Xem thêm các sản phẩm từ An Hi – Phụ kiện kết nối đường ống PCCC gồm những gì?

7. Lựa chọn đường ống và phụ kiện PCCC thay thế

Khi thay thế đường ống hoặc phụ kiện PCCC, cần đảm bảo các yếu tố sau để hệ thống vận hành đồng bộ và an toàn:

• Đúng kích thước: đường kính, độ dày phù hợp với lưu lượng và áp lực thiết kế của hệ thống hiện hữu.
• Đúng vật liệu: thép đúc, thép mạ kẽm, inox… tùy theo môi trường lắp đặt và môi chất sử dụng.
• Đúng tiêu chuẩn: tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật đã áp dụng cho hệ thống ban đầu (ASTM, API, JIS, ASME, DIN, BS…) để đảm bảo tính tương thích.
• Đảm bảo khả năng chịu áp lực: cấp áp lực (SCH, PN, class) của ống và phụ kiện thay thế phải tương đương hoặc cao hơn yêu cầu vận hành thực tế.
• Đồng bộ với hệ thống hiện hữu: kiểu kết nối (ren, hàn, mặt bích) và quy cách phụ kiện cần khớp với phần đường ống đang sử dụng để tránh phát sinh chi phí chuyển đổi.

Việc lựa chọn sai vật liệu hoặc quy cách không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành mà còn có thể khiến hệ thống không đạt yêu cầu khi nghiệm thu hoặc kiểm tra định kỳ.

8. An Hi – Đơn vị cung ứng đường ống và phụ kiện PCCC tại Nha Trang, Khánh Hòa

Với hơn hai thập kỷ hoạt động trong lĩnh vực cung ứng vật tư công nghiệp tại khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên, An Hi cung cấp đa dạng đường ống thép, phụ kiện đường ống và van công nghiệp phục vụ hệ thống PCCC, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật phổ biến như ASTM, API, JIS, ASME, DIN, BS.

Khi công trình cần thay thế đường ống, phụ kiện hoặc van cho hệ thống PCCC sau bảo trì, An Hi hỗ trợ:

• Tư vấn đúng vật liệu, quy cách theo yêu cầu kỹ thuật của công trình.
• Cung ứng đồng bộ đường ống, phụ kiện, van cho từng hạng mục thay thế.
• Hỗ trợ hồ sơ, chứng từ (báo giá, hợp đồng, CO/CQ khi có yêu cầu) phục vụ hồ sơ bảo trì, nghiệm thu.

Trước khi lựa chọn vật tư thay thế, nhà thầu và chủ đầu tư nên đối chiếu lại yêu cầu kỹ thuật ban đầu của hệ thống. Xem chi tiết tại bài viết Tiêu chuẩn đường ống PCCC trong công trình xây dựng để kiểm tra quy cách, vật liệu và tiêu chuẩn áp dụng trước khi tiến hành thay thế.

Bảo trì, bảo dưỡng hệ thống PCCC là yêu cầu quan trọng nhằm duy trì khả năng hoạt động ổn định và sẵn sàng của các thiết bị, phương tiện phòng cháy chữa cháy trong quá trình sử dụng. Năm 2026, các quy định mới về PCCC tiếp tục đặt ra yêu cầu cụ thể đối với việc quản lý, bảo quản và bảo dưỡng hệ thống, trong đó thời gian bảo dưỡng cần được thực hiện theo quy định hiện hành và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng cho từng loại thiết bị, hệ thống.

Do đó, chủ đầu tư, đơn vị quản lý và người phụ trách công tác PCCC cần chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ, ghi nhận đầy đủ kết quả và kịp thời khắc phục các hư hỏng phát sinh. Thực hiện đúng quy định không chỉ giúp duy trì hiệu quả của hệ thống PCCC mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho người và tài sản trong công trình.

THÔNG TIN ĐẶT HÀNG

CÔNG TY TNHH XUẤT NHẬP KHẨU AN HI NHA TRANG

Điện thoại/Zalo: 0906 888 448
Email: sale@anhinhatrang.com
Trụ sở chính: Số 1104 Đường 2/4, Phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

KÊNH TRUYỀN THÔNG

💚 YouTube: AN HI NHA TRANG COMPANY
💚 Facebook: Công Ty An Hi Nha Trang – Ống Thép và Phụ Kiện Đường Ống